LGS’de Puanı Asıl Belirleyen Şey: “Seçici Sorular” ve Doğru Kaynak Zamanlaması

LGS’ye hazırlanan birçok öğrenci, deneme sınavından çıktıktan sonra genelde aynı cümleyi kurar:

"Aslında biliyordum, sadece dikkatsizlik yaptım."

Bazen bu doğrudur. Örneğin; soruda "can" yazan kelimeyi "cem" okumak, gerçekten basit bir okuma hatasıdır. Ancak LGS’de yaşanan puan kayıplarının çok büyük bir kısmı bu kadar masum veya "basit" değildir.

Asıl kayıp; sorunun kaderini değiştiren tek bir anahtar kelimeyi, tek bir şartı ya da tek bir detayı görememekten kaynaklanır. İşte tam bu noktada, sınavın kaderini çizen o kritik kavram devreye girer: Seçici Soru.

Peki nedir bu seçici soru? Ve daha önemlisi, "zor soru"dan farkı nedir? Gelin, LGS maratonunun en kalabalık ve en kritik virajı olan 420–470 puan bandı için bu kavrama ve doğru stratejiye yakından bakalım.

1) “Seçici Soru” Nedir? Zor Sorudan Farkı Ne?

Genel kanı şudur: "Seçici soru demek, çözümü aşırı zor olan soru demektir." Bu, büyük bir yanılgıdır.

• Yanlış Tanım: Seçici soru = Çözümü imkansız, çok ağır işlemli soru.
• Doğru Tanım: Seçici soru = Çeldirici çeşitliliği bol soru.

Yani bu sorular; sizi bilgi eksikliğinizden değil, odak ve strateji hatanızdan yakalamaya çalışır. Soru yazarı, öğrencinin dikkatini tek bir noktada toplamasını engellemek için onu "parça parça" tüketmek üzere bir kurgu hazırlar.

Seçici sorulardaki çeldiriciler genelde 3 yerden gelir:

1. Soru Kökü: Kelime oyunları, kritik şartlar, "yalnızca / en az / kesinlikle / değildir" gibi yön değiştirici sinsi ifadeler.
2. Görsel Alan: Tablo, grafik, renk tonları veya metin ile şekil arasındaki gizli ilişki.
3. Şıklar: Tam da öğrencinin yapabileceği tipik hatalara (işlem hatası, ilk adımı cevap sanma vb.) göre tasarlanmış seçenekler.

Öğrencinin Başına Ne Gelir? Öğrenci soruyu %100 dikkatle açar. Üst metni okur, tabloya bakar, şekli yorumlar... Derken dikkat enerjisi yavaş yavaş azalır. Tam sorunun en kritik yerine (öncüller, şartlar veya son cümle) geldiğinde beyin artık "yakıt tasarrufu moduna" geçer. Sonuç: Kader kelimesi kaçar.

Bu yaşanan şey "dikkatsizlik" değildir; çoğu zaman bilişsel aşırı yük (beynin gereksiz bilgiyi de eşit derecede önemli sanıp yorulması) problemidir. Ve bu sorunun kökü, çoğunlukla çalışma yönteminde yatar.

2) Seçici Sorular Neden Özellikle 420–470 Bandında Kader Belirler?

Bu puan aralığı, LGS’nin "en kalabalık ve en rekabetçi" alanıdır. Bazı öğrenciler hâlâ temel kazanım eksiği taşırken, bazıları konu eksiği az olsa bile bilgiyi soruya dökmekte zorlanır.

Aynı seçici soru, bu iki gruba farklı şekilde zarar verir. Aşağıdaki ayrım, stratejinizi belirlemek için çok kritiktir:

• 420–450: Temel bilgi eksiği (özellikle 7. sınıf matematik: kesir-rasyonel, oran-orantı, yüzde, denklem vb.) Öğrenci, “bilgi eksiğini” seçici sorunun karmaşasında göremez; hatayı “dikkat” sanıp yanlış tedavi uygular.
• 450–470: Bilgi var ama uygulama, soru okuma, anahtar kelime yakalama ve strateji eksik. Öğrenci enerjisini görsel/tablo gibi kritik olmayan alanlarda tüketir; asıl seçici noktada düşer.

Özetle:

• 420–450 Bandında: Temel eksik kapatılmadan "zor kaynağa" abanmak, temelsiz binaya çatı yapmaya çalışmaktır.
• 450–470 Bandında: Mesele "daha zor soru görmek" değil, seçici soruda "önemliyi seçebilme" kasını büyütmektir.

3) “Basit İşlem Hatası” Diye Bir Şey Her Zaman Yoktur

Özellikle 420–450 bandında olup toplamda 10–15 yanlış yapan bir öğrencinin hatalarını, sadece "dikkat" veya "işlem hatası" diyerek açıklamak, çoğu zaman kendimizi avutmaktır.

Gerçek şudur:

• 7. sınıfın bazı konuları tam oturmadan 8. sınıfta ilerlemek, sürekli minik "hava boşlukları" (açıklar) üretir.

• Bu açıklar denemede basit bir "işlem hatası" maskesiyle görünür ama kökte bilgi ve temel beceri eksikliği yatar.

İyi Haber: Bu band psikolojik bir "araf" değildir. Sorun genellikle nettir (teknik eksiklik) ve çözümü mümkündür. Doğru planla yükseliş çok daha hızlı gelir.

4) Puan Aralıkları İçin Kaynak Stratejisi: “Doğru Kaynak, Doğru Zaman”

LGS sürecinde velilerin ve öğrencilerin en çok zorlandığı konu: "Hangi kitap, ne zaman?" İşte nokta atışı kaynak yol haritası:

A) Tüm Bantlar İçin Evrensel Başlangıç

Önce beynin işlem motorunu yağlamalıyız.

1. Antrenman Yayıncılık - Antrenmanlarla Matematik (8. Sınıf): Bu kitabın amacı sizi LGS’ye sokmak değil; işlem hatalarını dramatik şekilde azaltmaktır. Her gün kısa süreli pratikle işlem hızını ve hatasızlığı toparlar.
2. Ankara Yayıncılık – Güçlendiren: Hem temel hem orta seviye geçiş için güçlü bir köprüdür. Süreç yönetimi için idealdir.

B) 420–450 Bandı: “Eksik Kapat, Temeli Betonla”

Bu bandın ana hedefi: Kazanımı sağlamlaştırmak ve "ben biliyorum" sandığınız yerleri gerçek bir testle doğrulamaktır. Puanınız 450 bandında sabitlenmeden "en seçici" kaynaklara yüklenmeyin.

Önerilen Hat:

• Mutlu Yayınları - Yeni Nesil: Motivasyonu kırmadan düzenli çözüm sağlar.
• Sinan Kuzucu – Kazanım Trik: Yeni nesle "yumuşak geçiş" sağlar. Görüntüsü yeni nesildir ama çözümü kazanım odaklıdır.
• Ata Yayınları: Temel ve kazanım güçlendirme için birebirdir.

C) 450–470 Bandı: “Uygulama Ustalığı ve Seçici Soruda Odak”

Bu bandda konu eksiği genelde azdır; farkı yaratan şey anahtar kelimeyi yakalama ve çeldiriciye karşı bağışıklık kazanmaktır. Amaç "en zor soruyu çözmek" değil; seçici soruda doğru yeri işaretlemektir.

Önerilen Hat:

• Muba – Mutlak Başarı
• Paraf Yayınları
• Hız Uzman Yayınları
• Ankara Yayıncılık – Kazandıran

5) Peki Sinan Kuzucu & Challenger Ne Zaman? (Doğru Cevap: “Erken Değil”)

Burada bir şehir efsanesini parçalayalım:

"En zor kitabı çözen en başarılı olur."

Bu cümle, özellikle 420–470 bandındaki öğrenciyi gereksiz baskıya sokar. Bu kaynaklar kötü değildir; aksine çok kalitelidir. Ancak zamanlaması erken olunca zarar verirler:

• Moral bozar.
• "Ben yapamıyorum" algısı üretir.
• Asıl eksik alanı (temel/orta) maskeleyip zamanı boşa harcatır.

Net Geçiş Kuralı:

• Sinan Kuzucu (Genel Soru Bankaları): Denemelerde puanınız 450–470 bandında istikrarlı kaldığında geçmelisiniz.
• Kafa Dengi Challenger: Denemelerde puanınız 470 üstüne düzenli çıkmaya başladığında masaya gelmelidir.

Kısacası: Önce sabitle, sonra zorlaştır. Zor soruya erken girmek, çoğu öğrenciyi "pelt eder" (çalışma enerjisini söndürür). LGS süreci bir maratondur; kimsenin enerjisini daha Şubat ayında bitirmeye hakkı yok.

6) Kaynaktan Daha Önemli Şey: Çalışma Tekniği (Seçici Sorunun Panzehiri)

Seçici soruların panzehiri yalnızca "o kitapları çözmek" değil; beyni seçici hale getirmektir. Bunun en pratik yolu: Kendi özetini çıkarmak.

Özet çıkaran beyin şunu öğrenir: "Bu konunun olmazsa olmaz cümlesi ne?" "Bu soruda kader kelimesi nerede saklanır?"

Örneğin Fen’de tek bir “katı” kelimesi, basınç sorusunun tüm yönünü değiştirir. Eğer sen çalışırken o konunun “katı” ile ilgili kritik ayrımını not ettiysen, sınavda beyin o kelimeyi bir avcı gibi arar.

Mini Teknik: “4 Satır Kuralı”

Bir konuyu çalıştıktan sonra şunu yapın:

1. En fazla 4 satır ile "Bu konunun olmazsa olmazı nedir?" sorusunun cevabını yaz.
2. Sonra soru çözerken o 4 satırın "hangi satırına basıyor?" diye bak.

Bu teknik, "dikkat hatası" dediğiniz şeyi büyük ölçüde tedavi eder. Çünkü artık dikkat bir "şans işi" değil, bir alışkanlık olur.

7) Deneme Sonrası Altın Protokol: Yanlışı “Türüne Göre” İncele

Her yanlışı aynı sepete atarsan gelişim yavaşlar. Deneme sonrası yanlışları şu kategorilere göre ayırın:

1. Bilgi Eksiği: Konuyu bilmiyormuşum / unutmuşum.
2. Uygulama Eksiği: Biliyorum ama soruya aktaramadım.
3. Seçici Hata: Anahtar kelimeyi / gizli şartı kaçırdım.
4. Zaman-Dikkat Tükenişi: Son kısımda odak gitti / yetiştiremedim.

Bu ayrım yapıldığında kaynak seçimi ve çalışma planı otomatik olarak netleşir. Çünkü artık sadece yanlış yaptığınızı değil, "neden yanlış yaptığınızı" biliyorsunuz. LGS’de büyük sıçrama, işte tam bu farkındalıktan gelir.

LGS’de Kazandıran Şey “Zorluk” Değil, Stratejidir

Unutmayın; Seçici Soru = Zor Soru değildir; çeldiricisi bol sorudur.

• 420–450 Bandında Öncelik: Temel eksikleri kapatmak ve işlem motorunu düzeltmek.
• 450–470 Bandında Öncelik: Seçici soruda odaklanma ve uygulama ustalığı.
• Sinan Kuzucu & Challenger: Doğru zamanda büyük fayda sağlar; yanlış zamanda moral ve zaman yer.

Veliler için küçük ama etkili not: Bu süreçte çocuğunuzu "en zor kaynağı çözmeye" değil, en doğru sırayla ilerlemeye teşvik edin. LGS’de kazananlar, en çok acı çekenler değil; enerjisini doğru yönetenlerdir.